Weblogartikel
Scenario Megamall Tilburg
Inleiding
Na het echec van de plannen voor een Megamall bij Geldermalsen zijn er nieuwe plannen voor een dergelijk mega winkelcentrum bij Tilburg. Natuurlijk is particulier initiatief altijd interessant, maar het is wel de vraag of bij dit soort initiatieven niet teveel aandacht is voor de verhouding tussen voordeel en nadeel op korte termijn, terwijl ze in planologische zin voor de regio de nodige risico’s met zich meebrengen. Risico's waarvoor retailers en projectontwikkelaars gewoonlijk weinig oog hebben.
Wat is een Megamall?
Een Megamall is niets minder dan een integraal winkelcentrum van grote afmetingen, met daarin ruimte voor heel grootschalige, maar ook voor heel kleinschalige bewinkeling. Een Megamall is domweg één groot Stadscentrum zonder stad erom heen. Het lijkt niet op de bekende grootschalige detailhandelscentra als Autoplaza’s en Meubelboulevards, en al helemaal niet op de supergrote broad shops als Tuincentra, Bouwmarkten of Woninginrichters (IKEA, o.a.). Megamall’s hebben ook niets te maken met Factory Outlet Centers (FOC) als Bataviastad in Lelystad, het Designers Center in Roermond of Rosada in Roozendaal. Dit zijn allemaal detailhandelsvormen die natuurlijk altijd érgens concurreren met stadscentra, maar toch vooral functioneren in een aanvullende rol. Een Megamall daarentegen is een directe concurrent van de omliggende grote stadscentra. Bekende voorbeelden zijn Wijnechem bij Antwerpen en Centr’O, o.a. bij Oberhausen.
Het referendum
In Tilburg wordt dit jaar een referendum gehouden waarin de Tilburgse bevolking wordt gevraagd of ze wel dan niet de buiten hun stad geplande Megamall willen. Dat suggereert dat die Megamall slechts is bedoeld zou zijn als vervanging van het Tilburgse Stadscentrum, en het dus een zaak zou zijn voor Tilburgers alleen. Dat is echter niet waar. Een Megamall van de geplande afmeting heeft minstens een miljoen klanten nodig om te bestaan, en moet die klanten dus uit de hele regio trekken. Tilburgers bepalen via dat referendum waar de inwoners van Breda, Eindhoven en Den Bosch, om de grootste agglomeraties te nemen, in de toekomst hun boodschappen moeten halen, terwijl deze daar geen enkele inspraak in hebben. Het referendum wordt dus als echte democratie verkocht, maar heeft, in dit geval, niets met democratie te maken, omdat de grootste groep hierbij betrokken burgers er niet eens aan mee mag doen!
Wat is er precies aan de hand? Het college van Tilburg ziet grote mogelijkheden voor een Megamall in het natuurgebied vlak buiten de stad, dat niet door de gemeente, maar door projectontwikkelaars wordt gefinancierd. Een buitenkansje, dachten de vroede vaderen in deze stad, dat scheelt de peperdure, maar noodzakelijke, renovatie van de binnenstad. Echter, toen de nogal volgzame gemeenteraadsleden van Tilburg werden geconfronteerd door allerlei minder positieve publicaties over hun ‘Mall’, kreeg het college steeds meer met tegenwind uit de raad te maken. Dreigementen met rechtszaken door projectontwikkelaar Andrew Roud (zijn handelsmerk) bleken het tij niet te kunnen keren, en zo werd een nieuwe truc bedacht om het project alsnog te redden: Het referendum. Want natuurlijk zullen veel inwoners van Tilburg, niet écht verwend met hun Stadscentrum, blij zijn met zo’n Megamall. Met die mall kan Tilburg zich tenminste meten met de omringende grote steden in het Brabantse land. En als ze in meerderheid zeggen die Mall te willen, zetten ze daarmee ook de raadsleden die beter weten, onder druk. De timing kon immers niet beter: zo vlak voor de verkiezingen zullen maar weinig raadsleden het aandurven de wil van de burgers te negeren en deze ontwikkeling alsnog te blokkeren. Daarmee is hét verkiezingsitem voor 2010 voor de gemeente Tilburg al in 2008 vastgelegd.
Mogelijke consequenties
Maar hoe gaat dat nu bij de gemeenten, groot en klein, rondom Tilburg? Die gemeenten krijgen er allemaal mee te maken, en, zoals ook uit een onafhankelijk onderzoek al snel is gebleken, gaat die bouw
Na het echec van de plannen voor een Megamall bij Geldermalsen zijn er nieuwe plannen voor een dergelijk mega winkelcentrum bij Tilburg. Natuurlijk is particulier initiatief altijd interessant, maar het is wel de vraag of bij dit soort initiatieven niet teveel aandacht is voor de verhouding tussen voordeel en nadeel op korte termijn, terwijl ze in planologische zin voor de regio de nodige risico’s met zich meebrengen. Risico's waarvoor retailers en projectontwikkelaars gewoonlijk weinig oog hebben.
Wat is een Megamall?
Een Megamall is niets minder dan een integraal winkelcentrum van grote afmetingen, met daarin ruimte voor heel grootschalige, maar ook voor heel kleinschalige bewinkeling. Een Megamall is domweg één groot Stadscentrum zonder stad erom heen. Het lijkt niet op de bekende grootschalige detailhandelscentra als Autoplaza’s en Meubelboulevards, en al helemaal niet op de supergrote broad shops als Tuincentra, Bouwmarkten of Woninginrichters (IKEA, o.a.). Megamall’s hebben ook niets te maken met Factory Outlet Centers (FOC) als Bataviastad in Lelystad, het Designers Center in Roermond of Rosada in Roozendaal. Dit zijn allemaal detailhandelsvormen die natuurlijk altijd érgens concurreren met stadscentra, maar toch vooral functioneren in een aanvullende rol. Een Megamall daarentegen is een directe concurrent van de omliggende grote stadscentra. Bekende voorbeelden zijn Wijnechem bij Antwerpen en Centr’O, o.a. bij Oberhausen.
Het referendum
In Tilburg wordt dit jaar een referendum gehouden waarin de Tilburgse bevolking wordt gevraagd of ze wel dan niet de buiten hun stad geplande Megamall willen. Dat suggereert dat die Megamall slechts is bedoeld zou zijn als vervanging van het Tilburgse Stadscentrum, en het dus een zaak zou zijn voor Tilburgers alleen. Dat is echter niet waar. Een Megamall van de geplande afmeting heeft minstens een miljoen klanten nodig om te bestaan, en moet die klanten dus uit de hele regio trekken. Tilburgers bepalen via dat referendum waar de inwoners van Breda, Eindhoven en Den Bosch, om de grootste agglomeraties te nemen, in de toekomst hun boodschappen moeten halen, terwijl deze daar geen enkele inspraak in hebben. Het referendum wordt dus als echte democratie verkocht, maar heeft, in dit geval, niets met democratie te maken, omdat de grootste groep hierbij betrokken burgers er niet eens aan mee mag doen!
Wat is er precies aan de hand? Het college van Tilburg ziet grote mogelijkheden voor een Megamall in het natuurgebied vlak buiten de stad, dat niet door de gemeente, maar door projectontwikkelaars wordt gefinancierd. Een buitenkansje, dachten de vroede vaderen in deze stad, dat scheelt de peperdure, maar noodzakelijke, renovatie van de binnenstad. Echter, toen de nogal volgzame gemeenteraadsleden van Tilburg werden geconfronteerd door allerlei minder positieve publicaties over hun ‘Mall’, kreeg het college steeds meer met tegenwind uit de raad te maken. Dreigementen met rechtszaken door projectontwikkelaar Andrew Roud (zijn handelsmerk) bleken het tij niet te kunnen keren, en zo werd een nieuwe truc bedacht om het project alsnog te redden: Het referendum. Want natuurlijk zullen veel inwoners van Tilburg, niet écht verwend met hun Stadscentrum, blij zijn met zo’n Megamall. Met die mall kan Tilburg zich tenminste meten met de omringende grote steden in het Brabantse land. En als ze in meerderheid zeggen die Mall te willen, zetten ze daarmee ook de raadsleden die beter weten, onder druk. De timing kon immers niet beter: zo vlak voor de verkiezingen zullen maar weinig raadsleden het aandurven de wil van de burgers te negeren en deze ontwikkeling alsnog te blokkeren. Daarmee is hét verkiezingsitem voor 2010 voor de gemeente Tilburg al in 2008 vastgelegd.
Mogelijke consequenties
Maar hoe gaat dat nu bij de gemeenten, groot en klein, rondom Tilburg? Die gemeenten krijgen er allemaal mee te maken, en, zoals ook uit een onafhankelijk onderzoek al snel is gebleken, gaat die bouw
